//////

TRANSPORT I ENERGIA

Nigdzie nie jest to bardziej oczywiste niż w dzie­dzinach transportu i energii. Pokusa rozpoczęcia produkcji energii atomowej jest szczególnie silna w niektórych regionach rozwijającego się świata, po­nieważ większość południowej półkuli naszego glo­bu nie jest dobrze wyposażona w paliwa kopalne. Skala myślenia zapożyczonego od rozwiniętej Pół­nocy, kapitalistycznej czy komunistycznej, opiera się na wielkich instalacjach, wielkich konstrukcjach wielkim zużyciu materiałów i wielkim marnotraw­stwie. Nie będziemy wyliczać ponownie całkowicie niedopuszczalnych zagrożeń stwarzanych przez go­spodarkę nuklearną, chociaż przypomnienie związa­nych z nią stale rosnących kosztów jest chyba nie­zbędne. Należy przede wszystkim z naciskiem pod­kreślić, że świat znajduje się u progu całej serii przełomów w produkcji, stosowaniu i konserwacji energii.

ZABEZPIECZENIE PRZED POWODZIĄ

Tamy dla zapobieżenia powodziom, budowa nowych tarasów gromadzących wodę i zbiorników opadowych, zasłony przed wia­trem wzdłuż pól, masowe zastosowanie urządzeń do produkcji kompostu, całkowita rezygnacja z roz­rzutnego, niepohamowanego, bezmyślnego „chlapa­nia” nawozami sztucznymi, przejście na małe maszy­ny rolnicze i jak największe wykorzystanie pracy.Nacisk na załatwienie palących problemów wsi nie oznacza, że stopniowy przepływ ludności do miast ustanie. Jest on częścią nieuniknionej ewolucji w kierunku społeczeństwa technologicznego. Jest prze­to nie mniej ważne, by podjąć podobne wysiłki w celu zapewnienia ściślejszego związku między wy­datkami na oświatę a miejscami pracy, jakich mia­sta potrzebują i jakich mogą dostarczyć.

BATERIE SŁONECZNE

Baterie słoneczne wejdą prawdopodobnie do szerszego użyt­ku później, choć już dęiś możliwe jest zastosowanie ich na szeroką skalę w telekomunikacji. Wszystkie te urządzenia mają przy tym ważny efekt uboczny— zahamowanie niszczenia lasów, postępującego w mia­rę jak wsie rozpaczliwie poszukują paliw.Centralnym problemem zdrowotnym wsi jest jed­nak woda. Choroby wycieńczające organizm            czer­wonka, tyfus — przenoszone są przede wszystkim drogą^ wodną. Są one główną przyczyną dużej umie- ralności niemowląt, słabej odporności ludzi dorosłych oraz wczesnych zgonów. Nie są to przy tymc horoby, które można leczyć tego rodzaju środkami medycznymi, do jakich przywykł świat rozwinięty. Są one nieodłącznym elementem samego procesu roz­woju i ich profilaktyka ilustruje raz jeszcze zasadę, że pomyślny rozwój oparty jest na wciąganiu do współdziałania całej społeczności i nie będzie na­prawdę efektywny, dopóki ludzie nie staną się współ­twórcami własnego losu.

MATERIAŁY DO BUDOWY

Materiałami do budowy ; domów stają się odpadki raczkującego industrializmu. Budynki ustawione są równym szeregiem, jak baraki, i nie tworzą już falistej linii wzdłuż strumyka czy pobliskiego lasku. Dach nad głową I jest jednak gotów i nie czekając nawet początków miejskiego dobrobytu, w budach zaczyna się wpro-  wadzać ulepszenia — od blaszanych puszek i papy przechodzi się do cegły, od dachu z surowego płótna do dachówki i blachy falistej. Dobudowuje się do­datkowe pokoje dla sublokatora lub przybywającego kuzyna. Siadzi się drzewa. Pojawiają się warzywa, drób i świnie.

Architektura na poziomie

Wszystkie obiekty architektoniczne maja to do siebie, że powstały one w jakimś z góry określonym celu. Trudno na przykład mówić o tym, ze dom powstał po to, by być. Nie mniej jednak trzeba przyznać, ze architektura ma to do siebie, ze potrafi ona nas zaskakiwać. Bardzo wiele obiektów budowlanych, czyli architektonicznych posiada niezwykle oryginalny wygląd. Nie oznacza to jednak, że taka nieruchomość nie ma swoich walorów. To oznacza tylko, ze powinniśmy uwzględnić wszystko, co jest związane zarówno ze sfera praktyczna, jak tez i funkcjonalnością. Nie mniej jednak trzeba czarowniej przyznać, ze w dziejach architektury liczy się też wysoka estetyka budynków. W związku z tym potrafią one różnic się między sobą bardzo wieloma czynnikami, między innymi będzie tu choćby sam projekt, bez którego to trudno by było mówić o tym, ze obiekty o profilu architektonicznym są zainspirowane tym, co jest szczególnie ważne dla nas, jako użytkowników tego rodzaju obiektów, bez których to – trudno się z tym nie zgodzić, nie byłoby możliwe funkcjonowanie człowieka na naszej planecie.

Projektowanie własnego domu

Jak wiadomo podczas budowy domu oprócz posiadania dużych nakładów finansowych potrzebne są także osoby, które zaprojektują nam nasz dom. Obecnie jednak coraz większa liczba osób samodzielnie decydują się na wykonanie takiego projektu. Poprzez programy komputerowe w domowym zaciszu sami projektują sobie wygląd swego mieszkania. Jednak jest też duża grupa ludzi, która nie ufa tego typy programom. I wówczas udają się oni do architekta, który wykonuje za nich właśnie taki projekt. Najważniejsze jest jednak tak by ostateczna decyzja należała do nas, ponieważ jest to nasz dom i musimy w całości zaakceptować dany projekt. Gdy jednak decydujemy się na samodzielne podjecie tego typu zadania musimy uzbroić się w dużą cierpliwość . Ponieważ nikt tak naprawdę za pierwszym razem nie wykona odpowiedniego i zadowalającego projektu swego mieszkania. Na pewno każdy z nas ma w głowie wygląd swego domu i trzeba tylko to przenieść na kartę papieru lub na ekran monitora. Choć nie jest to łatwe zadanie coraz większa liczba osób decyduje się je podjąć. Nie tylko ze względów finansowych również satysfakcja iż dom jest naszego projektu jest zacznie większa. I na pewno śmiało możemy powiedzieć, że jest to dom naszych marzeń.

Samodzielne szukanie mieszkania

Jak wiadomo szukanie swego mieszkania nie zawsze przebiega tak jak sobie to zaplanowaliśmy. Okazuje się bowiem iż czas jaki wyznaczyliśmy sobie na znalezienie odpowiedniego domu stale się wydłuża. Jednak nie można takiej decyzji podejmować zbyt szybko i pochopnie. Na pewno trzeba zaznajomić się z wieloma ofertami i gruntownie obejrzeć każde mieszkanie. Ważne jest także to by na takie oglądanie wybrać się z osobą zaufaną, która zna się na najważniejszych sprawach czyli na elektryczności i na innych przewodach. Wówczas będziemy mieć pewność, że właściciel danego mieszkania nie chce nam wcisnąć domu, który choć jest tani będzie wymagał od nas gruntownego nie taniego remontu. Jest to bardzo ważne ponieważ wielu z nas zaślepieni niską ceną i dobrym wyglądem zewnętrznym oglądanego domu zapomina tak naprawdę o najważniejszych elementach. Samodzielne szukanie mieszkania nie zawsze jest łatwe i proste ale na pewno tańsze aniżeli wynajmie pomocy w postaci agenta nieruchomości. Może bowiem okazać się iż szukanie wraz z jego pomocą będzie trwało tyle samo ale koszt jaki wówczas poniesiemy nie będzie adekwatny do wykonanej przez niego pracy. Dlatego większość z nas decyduje się na samodzielne szukanie swego mieszkania.

Architekt wie najlepiej

Jednym z najważniejszych elementów budowy jakiegokolwiek budynku, jest stworzenie planu budowy. Odpowiedzialnymi za tą część są zazwyczaj architekci, którzy najlepiej się na tym znają. Przede wszystkim są oni w stanie zaplanować wszystko według uznania zleceniodawców, a także uwzględniając wszystko od strony technicznej. Czasem pomagają im fachowcy od budownictwa, którzy wyznaczają różne rzeczy. Określają oni czy coś jest dobrze narysowane, i czy w praktyce jest możliwe do stworzenia. Jeżeli w plan wdarłaby się jakaś pomyłka, mogłoby to kosztować sporo pieniędzy, czasu i pracy. Dlatego zanim cały plan zostanie oddany do wykonania, architekci kilkakrotnie go sprawdzają, żeby upewnić się, że nie popełnili błędu. Jeśli gdzieś zauważają błąd, od razu go poprawiają. Wszystko ma być wykonane w jak najlepszy sposób. Fachowcy, czyli wyszkoleni architekci, powinni znać się na swojej pracy. Pomimo wizji i zaleceń zleceniodawców, to właśnie architekt określa ostateczny plan budowy. Wszystko musi być idealne.

Idealna lokalizacja nieruchomości

Kupując czy wynajmując mieszkanie lub dom, będziemy kierowali się pewnymi wytycznymi. Jedną z najważniejszych wytycznych jest kwota, jaką będziemy musieli miesięcznie płacić. To bardzo ważne, żeby było nas stać na wynajem wybranego lokum. Od tego ile będziemy płacić, zależna jest następna wytyczna, a mianowicie lokalizacja mieszkania. Im bliżej centrum czy strategicznych miejsc, tym drożej. Mieszkania na obrzeżu oczywiście będą tańsze, jednak będziemy borykać się z takimi problemami jak komunikacja, długi dojazd do centrum, i trudny powrót nocą. Mieszkanie blisko centrum czy w centrum, to przede wszystkim bliskość do wszystkich miejsc. Także komunikacja miejska najlepiej rozwinięta jest w centrum. Można wszędzie dojechać, bez jakichkolwiek problemów. Za takie mieszkanie zapłacimy jednak więcej, niż za lepsze mieszkanie, w gorszej lokalizacji. Musimy liczyć się jednak z tym, że wszędzie będzie daleko. Dla jednym przede wszystkim liczą się warunki, dla innych lokalizacja, w której znajduje się dom czy mieszkanie.

Budownictwo w naszym kraju

Od dawna ostrzega się nas przed wielkim kryzysem. I tak naprawdę ci co mogą zaczynają oszczędzać. Jednak jak wiadomo zwykły przeciętny polak nie ma za bardzo możliwości by odłożyć trochę grosza na tzw. czarną godzinę. Również osób, które podjęły decyzje o budowie swego domu mogą zauważyć zmiany jakie nastąpiły. Niestety nie są to zmiany korzystne. Coraz ciężej jest uzyskać w banku kredyt na budowę, a jak wiadomo wszelkie materiały budowlane są droższe. Przekłada się to na czas budowy domu. Wiele z takich rozpoczętych prac musi być odłożone w czasie. Problem pojawia się także w momencie kiedy chcemy zatrudnić dobrą ekipę budowlaną. Wielu fachowców zdecydowało się wjechać za granicę. Dlatego też takie ekipy są dość drogie w naszym kraju. Budowa domu to poważna inwestycja i naprawdę trzeba się mocno zastanowić czy stać nas na taki wydatek. Musimy mieć pewność, że nie zabraknie nam funduszy na dokończenie rozpoczętych prac w miarę szybkim czasie. Jest to bardzo duże wyzwanie i na pewno musi być ono mądrze przemyślane. Tyczy się to także zaciągnięcia kredytu w banku. Trzeba bowiem wiedzieć czy stać nas będzie na płacenie rat oraz na utrzymanie naszego wybudowanego domu. Wówczas jak odpowiemy sobie na takie pytania i zdecydujemy się na budowie nić nas nie zaskoczy a prace miną w miarę szybko.

OPERATYWNOŚĆ RUCHU

Grupa kobiet, nazwana organizacją Kelly’s Bush, usiłowała ocalić ten skrawek ziemi będący ostatnią pozostałą w Sydney enklawą zieleni nad br2egiem rzeki. Kobiety chwytały się różnych metod dzia­łania — wnosiły petycje, odwoływały się do człon­ków parlamentu, przekonywały urząd miejski. W o- statniej instancji zwróciły się o pomoc do Związku Pracowników Budowlanych. Zwołano zebranie, na którym sześćset osób z koła Kelly’s Bush wyraziło oficjalne życzenie, by związek objął zakazem wszy­stkie działania zmierzające do zabudowy tego tere­nu. Związek wyraził zgodę.Ruch odznaczał się dużą operatywnością. Gćy ob­jęto zakazem realizację projektu wysokiej zabudo­wy w innym rejonie Sydney — z inicjatywy miesz­kańców powstał alternatywny plan niskiej zabudo­wy dla tej części miasta, przeforsowany i podjęty z prawdziwą satysfakcją przez związek zawodowy.

DZIAŁALNOŚĆ OBYWATELI

Działalność obywateli może przynosić efekty na­wet wtedy, gdy nie istnieją formalne instytucje, które by wspierały ich walkę z niepożądanymi in­gerencjami w przywileje publiczne i prywatne. Do­skonałym przykładem owocnej działalności tego ro­dzaju jest australijski ruch „Green Ban”, opierają­cy się na ścisłej współpracy grup obywateli i związ­ków zawodowych. Ruch ten narodził się w Sydney w 1971 roku i w samym Sydney wstrzymał czter­dzieści dwie inwestycje budowlane o wartości około trzech miliardów dolarów. Pierwszy „Zielony Za­kaz” narzucony przez Związek Pracowników Budow­lanych był odpowiedzią na apel zrzeszenia miesz­kańców, którzy szukali sojuszników, by ocalić przed zabudową fragmenty otwartej przestrzeni wykorzystywanej jako teren zabaw dziecięcych i spacerów.

DODATKOWY CZYNNIK

Wyłania się tu jednak dodatkowy czynnik — problem finansowego wsparcia dla oskar­żających. Firmy budowlane zazwyczaj włączają te koszta do swych budżetów, natomiast ci, którzy jak Dawid stawiają czoła Goliatowi, muszą z własnej kieszeni opłacać koszty takiego sprzeciwu. Na terenie północnego Londynu zdeterminowani przedsię­biorcy budowlani w ciągu niecałych dziesięciu lat wysunęli dziesięć odrębnych ofert odnoszących się do tej samej, bardzo chronionej otwartej strefy w zabudowie miasta. Każda z nich była kolejno odrzucane przez miejscową społeczność. Rosnący wraz z liczbą ofert podatek umacniał pozycję strony słab­szej. W Szwecji z kolei wszystkie apelacje przeciw­ko wywłaszczaniu z gruntów są finansowane przez państwo, nic przeto dziwnego, że ich liczba ciągle się zwiększa.

INNA POSTAĆ PROBLEMU

Z inną postacią tego samego problemu spotyka­my się w niektórych miastach rosyjskich, gd2ie sła­be rady, pozbawione nadziei na uzyskanie funduszy koniecznych do poprawy stanu komunikacji auto­busowej, musiały targować się o środki finansowe z silnym miejscowym przemysłem, oferując w za­mian zwolnienie od przepisów dotyczących oczysz­czania ścieków, a raczej skandaliczną możliwość ich nieprzestrzegania.W ciągu ostatnich dwudziestu lat w wielu kra­jach opracowano metody przeprowadzania gruntow- niejszych badań, sondaży i dyskusji pośród lokalnej ludności. W celu kontrolowania nadużyć i wykro­czeń organów władzy powołano publicznych sędziów, tzw. ombudsmen.

CENTRALNE ZARZĄDZANIE

ponieważ wszystko musi się opierać na zarządzaniu central­nym — wobec tego ochrona interesów obywateli jest uzależniona od czujności wybranych lub dele­gowanych przez nich przedstawicieli. Na szczeblu okręgu lub dzielnicy owa czujność obowiązuje re­prezentantów lokalnych władz. Zdarza się jednak, niestely, że na szczeblu komunalnym bezstronność i bezinteresowność z łatwością deprawują się w ob­liczu korzyści finansowych. Brukowanie ulic w XIX- -wiecznej Ameryce pociągnęło za sobą taki wzrost przestępczości jak prohibicja.Skandale wybuchające w północno-wschodnich rejonach Wielkiej Brytanii wokół kontraktów na han­del domokrążny i łapownictwo stworzyły nieprzy­jazną aurę wokół Community Land Bill, jako że za­wieranie wszystkich kontraktów, wśród których znajdują się bardzo lukratywne, zależeć będzie te­raz od decyzji niezbyt wysoko opłacanych miejsco­wych urzędników. Okazje do przekupstwa se oczy­wiste.

PO OSIĄGNIĘCIU POZIOMU PRODUKCJI

Natomiast po osiągnięciu określonego poziomu produkcji co rozsądniejsze kraje opamięta­ły się w obliczu wzrastającej przemocy i zniszczeń, próbując usuwać skutki dokonanych spustoszeń i stwarzać nadzieję lepszej przyszłości.XIX-wieczne urządzenia sanitarne, XX-wieczne slumsy — to zło będące dziedzictwem przeszłości. Zasada niepowtarzania starych błędów nie wystar­cza jednak, by sprostać zagadnieniom rodzącym się współcześnie, takim jak konieczność rozluźniania miejskiej zabudowy, racjonalnego gospodarowania gruntami, potrzeba poprawy komfortu życia w mia­stach krajów wysoko rozwiniętych czy zasługująca na uwagę próba sojuszu przemysłowo-rolnego w krajach rozwijających się. Owe przetasowania wy­magają sformułowania nowych zasad dysponowania gruntami i planowania osiedli ludzkich.

WYŻYNY ABSTRAKCJI

Spróbujmy teraz zejść z wyżyn abstrakcji na ziemski grunt konkretnych ludzkich doświadczeń i rozpatrzyć kilka sposobów godzenia interesów i pu­blicznej działalności człowieka z efektywnym pla­nowaniem, ^ wymogami sprawiedliwości społecznej i ochrony środowiska. Omówiono już wiele szczegó­łów takich zamierzeń. W tym miejscu skoncentruj­my sic; na instrumentach polityki, zarządzania i go­spodarki finansowej.Na wczesnych etapach uprzemysłowienia, bez względu na to, czy główne organy wykonawcze by­ły prywatne, czy publiczne, proces rozwoju, jak ob­serwowaliśmy, przebiegał tak gwałtownie, niekon­sekwentnie, wśród tylu pułapek i niepowodzeń, że narody same ubiegały się o stworzenie nowego miejskoprzemysłowego ładu, kierując się przede wszystkim potrzebami dyktowanymi przez rozwój gospodarczy.

TRAGEDIA KAŻDEGO IMPERIUM

Nie jesteśmy jednak władni stanowić praw dla oświaty i kultury. Jedną z tragedii każdego imperium jest to, że jego wzloty wytyczają triumfy ty­ranii, co w następstwie wywołuje wśród ludzi zbyt wielkie rozgoryczenie, by mogli łatwo powrocie na drogę wolności. Lecz w końcu społeczeństwo samo może utworzyć urzędy, ustanowić zasady postępowa­nia, kontroli i równowagi przynoszące nadzieję na wynagrodzenie tego wszystkiego, co Hamlet nazwał „outą władz” i „krzywdami ciemięzcy, obelgami damnego”. Pozwoli to zwykłym obywatelom — ko­bietom i mężczyznom, dla których prawidłowe funkcjonowanie struktury społecznej jest wręcz wa­runkiem istnienia — brać aktywny udział w two­rzeniu ich własnego porządku społecznego. Nigdzie taka potrzeba nie jest pilniejsza niż w krajach roz­wijających się, gdzie ludzie nie mają ani możliwo­ści, ani zachęty do wzajemnej pomocy, a ich uleg­łość wobec nadrzędnych ograniczeń sprawia, że za­dania następnych dwudziestu pięciu lat będą po prostu przekraczały możliwości jakiegokolwiek zor­ganizowanego systemu politycznego.

PRODUKTY KULTURY

Vendetta, porachunki, wojny gangów rozpętywane przez „mafiosów” — wszystko to są produkty próż­nych, butnych i samogloryfikujących się modeli kul­tury, czyniących z ludzi bezużytecznych niewolni­ków organizmu miejskiego. Podstawowym argu­mentem za władzą przedstawicielską, tak na szcze­blu państwowym, jak i lokalnym, jest umożliwienie obywatelom obserwowania i kontrolowania poczy­nań władzy skłonnej do nadużyć, a w razie potrze­by — usuwania skorumpowanych urzędników. Tam, gdzie działa tylko jedna partia, można osiągnąć po­dobny stopień kontroli przez wprowadzenie zebrań przedwyborczych, na których, jak w jednopartyjnej Tanzanii, dokonuje się prezentacji i selekcji wszy­stkich kandydujących.